Podwójna wolność Polek

08/12/2018 17:30
Historia, Podwójna wolność Polek - zdjęcie, fotografia

1918 rok to dla nas, Polek, szczególna data - nasze prababcie, babcie uzyskały bowiem wtedy podwójną wolność. W środę, 28 listopada br. minęło dokładnie sto lat od podpisania przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego dekretu przyznającego prawa wyborcze kobietom. 

W 1918 r. Polki dzięki tej ustawie stały się pełnoprawnymi obywatelkami odzyskanego kraju. Tę emancypację, o którą zabiegały już XIX-wieczne sufrażystki, przyspieszyła I wojna światowa. W jej trakcie wiele kobiet musiało przejąć prace i role mężczyzn wysłanych na front. Te cztery lata wojny to był czas nieodwracalnych zmian społecznych. Co nie znaczy, że Polki po uzyskaniu praw zaczęły być od razu równo traktowane z mężczyznami. 
Najbardziej zaangażowane działaczki kobiece były wtedy przekonane, że mogą wnieść wiele nowego i dobrego do wymarzonej Polski. Miały mnóstwo do zaoferowania, bo już zdążyły się sprawdzić jako wychowawczynie, nauczycielki i strażniczki polskości. Mocno też wierzyły, że wystarczy zmienić prawo, by urzeczywistnić równość bez względu na płeć. Potrzeba było jednak  jeszcze kilku dekad, by wszyscy zrozumieli, że same przepisy nie wystarczą. Że o równość trzeba nieustannie walczyć...

Rocznica uzyskania praw obywatelskich to dobra okazja do wspomnień właśnie o zapomnianych, choć dzielnych i zaangażowanych kobietach.

Otwocczanki - patriotki

W wydanej z okazji obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości publikacji pt. „Działalność oraz idea Józefa Piłsudskiego w kręgach otwockiej tradycji” jej autor Stanisław Zając kilkakrotnie wspomina o odważnych i aktywnych otwocczankach. Poniżej dwa przykłady z jego książki.

Wanda Bassakówna, przez kilkadziesiąt lat nauczycielka w otwockich przedszkolach, już w 1915 roku podczas pobytu Józefa Piłsudskiego w Otwocku należała do niezbyt wielkiego grona ludzi "mniej lękliwych", jawnie odwiedzających Komendanta, co sama później wspominała:

"Rok 1915... to także pamiętny rok i dla mnie. Wśród takich wydarzeń goniących się w zawrotnym tempie, a śledzonych przeze mnie i odczuwanych całą duszą Polki patriotki i tajnej nauczycielki polskiej, jak objawienie wśród ciemności spada na mnie wieść, że Komendant Legjonów, że Wódz Polskiego Wojska przyjechał do Otwocka i mieszka w jednym z tutejszych pensjonatów![...]

Zebrałam wszystkie dzieci, uczęszczające do ochronki im. Marii Konopnickiej, wytłómaczyłam, że idziemy powitać pana w szarym mundurze Komendanta Wojska Polskiego. Wyruszyłam z niemi do pensjonatu J. Nestorowiczówny, w której Józef Piłsudski przebywał. Gdy mu zameldowano moje przybycie, natychmiast wyszedł na werandę i przyjął dziwną defiladę: 50 dzieci z kwiatami w rękach, które przechodząc obok werandy śpiewały i składały kwiaty do nóg Wodza. Komendant patrzył z namaszczeniem i dziękował. Mnie radość rozpierała ze spełnionego czynu".
*
W trakcie ofensywy bolszewickiej 1920 roku "Duże zaangażowanie wykazywały członkinie Koła Polek; stowarzyszenie to było kontynuacją Koła Pań założonego w 1906 roku. Skupiało głównie żony otwockich lekarzy. Przewodniczącą była Wacława Cybulska, skarbniczką - Władysława Dobraczyńska, a sekretarką - Helena Mierosławska. W zarządzie pracowała też Jadwiga Nestorowiczówna. Członkinie Koła założyły gospodę dla żołnierzy, ponadto własnym kosztem utrzymywały drużynę partyzancką pod Teklinkiem".

[Od lewej: Siostry - babcia i ciotka ofiarodawczyni Reginy Paziewskiej z d. Karwatowicz; Początek XX w.  Lata 20. Helena Katanowska z d. Kondys. Anna Katanowska - ofiarodawca. Fot (2). MPB w Józefowie/CATL / CC-BY-NC]

Galeria prababć

O przyznaniu praw wyborczych Polkom przypomina zorganizowana przez Instytut Pileckiego na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawa "Podwójnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918". Ponadto od 28 listopada do 26 stycznia 2019 roku Instytut będzie zbierać zdjęcia i opowieści o wyjątkowych kobietach, naszych babciach i prababciach. Stworzą one dodatkową część wystawy o kobietach, która ma jeździć po Polsce i Europie. Zdjęcia i opowieści można wysyłać na adres [email protected]  lub zanieść do Instytutu do zeskanowania. 
W takiej galerii z pewnością zwracałyby uwagę dawne mieszkanki Józefowa, których fotografie ich potomkowie przekazali do Miejskiej Biblioteki Publicznej do zbiorów CATL. Kolekcja tych zdjęć jest spora - warto przyjrzeć się kobietom z pokolenia, które jako pierwsze miało możliwość głosować…

[Od lewej: Lata 20 - Maria Karwatowicz z d. Giedyńska. 1920 - Felicja Dębowska. Kolekcja Anny Katanowskiej z domu Łuniewskiej. Fot (2). MPB w Józefowie/CATL / CC-BY-NC]

Kazimiera Zalewska  

 

Na zdj. głónym: Aleksandra Piłsudska z Józefem Piłsudskim i córkami. fot. Biblioteka Narodowa Polona
 

Reklama

Podwójna wolność Polek komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez iotwock.info, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

"WBB" PAŚNICZEK IRENEUSZ JÓZEF z siedzibą w Otwock 05-400, WSPANIAŁA 35 B.,

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"