Zapomniany Gródek przy szosie lubelskiej

27/10/2017 18:32
Historia, Zapomniany Gródek szosie lubelskiej - zdjęcie, fotografia
  • Prof. Stefan Bryła
  • Neogotycka
  •  żeliwna kapliczka z parku w Gródku - fot. Ryszard Szczęsny
  • Gródek k. Wiązowny: zespół dworsko - parkowy Skibińskich - ruiny dworku_P.A. 2008
  • Gródek k. Wiązowny: zespół dworsko - parkowy Skibińskich - ruiny dworku_P.A. 2008
  • Most żelazny na Słudwi

Dzisiaj już mało kto używa tej nazwy. Warto jednak przypomnieć sobie trochę wiadomości z historii o tym niezwykłym miejscu. Gródek to zagubione miejsce przy szosie lubelskiej (gm. Wiązowna).

W 1862 r. południową część majątku Wiązowna (378 ha) zakupił Józef Skibiński. Jego syn Franciszek na początku XX w. upamiętnił trzy miejsca pochówku powstańców styczniowych: nad Świdrem w Mlądzu, na kopcu w Wiązownie i na skrzyżowaniu leśnych dróg w Zagórzu. W samym dworze w 1863 r. działał szpital powstańczy, gdzie leczono rannych powstańców z oddziałów walczących w okolicy. Majątkiem przed długie lata zarządzał Kulig. W 1880 r. folwark obejmował powierzchnię 117,5 ha (210 mórg). 

Z biegiem lat majątek był sukcesywnie parcelowany, między innymi część ziemi nabył skarb państwa pod budowę radiostacji w Radiówku. W rękach Skibińskich majątek pozostał do 1938 r. Wtedy to Antoni Skibiński pozostawił swoim spadkobiercom tylko 32 ha. W tym samym roku resztkówkę majątku tj. 32 ha ziemi wraz z dworem i folwarkiem zakupił prof. Stefan Bryła namówiony do tego przez państwa Chrzanowskich. Dworek w Gródku stał się jego wymarzoną wilegiaturą gdzie bardzo lubił przebywać. W folwarku mieszkało kilka chłopskich rodzin, które po II wojnie światowej obdarowano ziemią odebraną niemieckim kolonistom m.in. w Aleksandrowie.

Stefan Bryła - ceniony inżynier II RP

W tym miejscu warto szerzej wspomnieć profesora ponieważ była to osoba nietuzinkowa i bardzo niezasłużenie zapomniana. Stefan Bryła urodził się w 1886 r. w Krakowie. Był bardzo cenionym inżynierem budowlanym, pionierem spawalnictwa i wieloletnim posłem na Sejm II RP. Wykładał m.in. budowę mostów na Politechnice Lwowskiej i budownictwo na Politechnice Warszawskiej. W okresie międzywojennym projektował konstrukcje stalowe i pomagał budować liczne obiekty m.in. budynki mieszkalne, hale targowe, szpitale, mosty. W 1929 r. stanął w Maurzycach k. Łowicza zaprojektowany przez niego pierwszy na świecie spawany most drogowy nad rzeką Słudwią. Podczas jego budowy masowo przyjeżdżali oglądać postępy prac inżynierowie z całej Europy m.in. z Francji i Niemiec. 

Podczas II wojny światowej opracował dla oddziałów AK podręcznik "Jak niszczyć stalowe mosty" i 10-letni plan powojennej odbudowy Polski. Pełnił funkcję dziekana tajnego Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Za prowadzenie tajnego nauczania został aresztowany przez Niemców 16 listopada 1943 r. i rozstrzelany w ulicznej egzekucji po dwóch tygodniach 3 grudnia. 

Był autorem konstrukcji znanych i stojących do dzisiaj budynków m.in. wieżowca Prudential (Hotel Warszawa), budynków Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska Polskiego, gmachu Poczty Głównej przy ul. Świętokrzyskiej w Warszawie, budynek Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Po śmierci profesora, w Gródku zamieszkała na stałe jego żona wraz z córką.

Powojenne losy

Po zakończeniu wojny folwark i dwór bardzo często zmieniał właścicieli jak i funkcje jakim służył. Był tu m.in. dom dziecka, kolonie letnie pracowników RSW „Książka, Prasa, Ruch”, stadnina koni „Rodeo”, magazyny różnych instytucji a nawet słynna (wręcz kultowa) restauracja „Buzdygan” w latach 80-tych ubiegłego wieku.

Od lat 70-tych XX w. do 2009 r. część dawnego folwarku położona przy szosie lubelskiej należała do słynnego kolarza Stanisława Królaka, który produkował tu m.in. kaski motocyklowe oraz prowadził znaną hurtownię części motoryzacyjnych.
Do dnia dzisiejszego zachowało się niewiele z dawnego założenia dworsko-parkowego. Sam dwór spłonął kilka lat temu i pozostały po nim tylko fundamenty. W ruinie znajduje się również oficyna. Z parku pozostały tylko fragmenty kilku alei dojazdowych, do dworu, szpalery drzew oraz resztka parku od strony szosy lubelskiej z zachowaną żeliwną kapliczką Matki Bożej z końca XIX w. i okazami starodrzewu liściastego i modrzewiowego.
Wpisanie Gródka do rejestru zabytków nie uchroniło go od zniszczenia. W 2008 r. nazwa został wykreślona z rejestru miejscowości.
Paweł Ajdacki

Na zdj u góry: Dworek w całej okazałości ok. 2000 r.
 

Reklama

Zapomniany Gródek przy szosie lubelskiej komentarze opinie

  • gość 2017-11-04 20:47:17

    Treść komentarza...

  • gość 2018-09-07 02:05:23

    Szanowny Panie (zwracam się do do autora artykułu)! - Pozwalam sobie sprostować i uzupełnić: zarządcą folwarku Gródek był mój pradziad matrylinaerny, Andrzej Kulik pochodzący z Kulika koło Chełma. Funkcje tę pełnił od roku 1889 do 1912. Właściciel Gródka był często niebecny doglądając zakładów w Białogonie (odlewnictwo itp.) lub rezydując w domu przy Al. Ujazdowskich. Rodzajem "odprawy" emerytalnej od pp. Skibińskich był niewielki dom drewniany vis-à-vis kużni w Wiązownie. Pradziad mój pochowany na cmentarzu w Wiązownie, niedaleko za grobem Skibińskich. Jego grób budował p. Adamski, m.in. budowniczy muru wokół kościoła. Łączę wyrazy szacunku - J. G.

  • gość 2018-09-07 02:18:34

    P.S. Oczywiście "matrylinearny"...

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie

Kalendarz

Najbliższe imprezy
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez iotwock.info, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

"WBB" PAŚNICZEK IRENEUSZ JÓZEF z siedzibą w Otwock 05-400, WSPANIAŁA 35 B.,

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"