:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
  6°C bezchmurnie

Zapomniany Gródek przy szosie lubelskiej

Historia, Zapomniany Gródek szosie lubelskiej - zdjęcie, fotografia

Dzisiaj już mało kto używa tej nazwy. Warto jednak przypomnieć sobie trochę wiadomości z historii o tym niezwykłym miejscu. Gródek to zagubione miejsce przy szosie lubelskiej (gm. Wiązowna).

W 1862 r. południową część majątku Wiązowna (378 ha) zakupił Józef Skibiński. Jego syn Franciszek na początku XX w. upamiętnił trzy miejsca pochówku powstańców styczniowych: nad Świdrem w Mlądzu, na kopcu w Wiązownie i na skrzyżowaniu leśnych dróg w Zagórzu. W samym dworze w 1863 r. działał szpital powstańczy, gdzie leczono rannych powstańców z oddziałów walczących w okolicy. Majątkiem przed długie lata zarządzał Kulig. W 1880 r. folwark obejmował powierzchnię 117,5 ha (210 mórg). 

Z biegiem lat majątek był sukcesywnie parcelowany, między innymi część ziemi nabył skarb państwa pod budowę radiostacji w Radiówku. W rękach Skibińskich majątek pozostał do 1938 r. Wtedy to Antoni Skibiński pozostawił swoim spadkobiercom tylko 32 ha. W tym samym roku resztkówkę majątku tj. 32 ha ziemi wraz z dworem i folwarkiem zakupił prof. Stefan Bryła namówiony do tego przez państwa Chrzanowskich. Dworek w Gródku stał się jego wymarzoną wilegiaturą gdzie bardzo lubił przebywać. W folwarku mieszkało kilka chłopskich rodzin, które po II wojnie światowej obdarowano ziemią odebraną niemieckim kolonistom m.in. w Aleksandrowie.

Stefan Bryła - ceniony inżynier II RP

W tym miejscu warto szerzej wspomnieć profesora ponieważ była to osoba nietuzinkowa i bardzo niezasłużenie zapomniana. Stefan Bryła urodził się w 1886 r. w Krakowie. Był bardzo cenionym inżynierem budowlanym, pionierem spawalnictwa i wieloletnim posłem na Sejm II RP. Wykładał m.in. budowę mostów na Politechnice Lwowskiej i budownictwo na Politechnice Warszawskiej. W okresie międzywojennym projektował konstrukcje stalowe i pomagał budować liczne obiekty m.in. budynki mieszkalne, hale targowe, szpitale, mosty. W 1929 r. stanął w Maurzycach k. Łowicza zaprojektowany przez niego pierwszy na świecie spawany most drogowy nad rzeką Słudwią. Podczas jego budowy masowo przyjeżdżali oglądać postępy prac inżynierowie z całej Europy m.in. z Francji i Niemiec. 

Podczas II wojny światowej opracował dla oddziałów AK podręcznik "Jak niszczyć stalowe mosty" i 10-letni plan powojennej odbudowy Polski. Pełnił funkcję dziekana tajnego Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Za prowadzenie tajnego nauczania został aresztowany przez Niemców 16 listopada 1943 r. i rozstrzelany w ulicznej egzekucji po dwóch tygodniach 3 grudnia. 

Był autorem konstrukcji znanych i stojących do dzisiaj budynków m.in. wieżowca Prudential (Hotel Warszawa), budynków Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska Polskiego, gmachu Poczty Głównej przy ul. Świętokrzyskiej w Warszawie, budynek Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Po śmierci profesora, w Gródku zamieszkała na stałe jego żona wraz z córką.

Powojenne losy

Po zakończeniu wojny folwark i dwór bardzo często zmieniał właścicieli jak i funkcje jakim służył. Był tu m.in. dom dziecka, kolonie letnie pracowników RSW „Książka, Prasa, Ruch”, stadnina koni „Rodeo”, magazyny różnych instytucji a nawet słynna (wręcz kultowa) restauracja „Buzdygan” w latach 80-tych ubiegłego wieku.

Od lat 70-tych XX w. do 2009 r. część dawnego folwarku położona przy szosie lubelskiej należała do słynnego kolarza Stanisława Królaka, który produkował tu m.in. kaski motocyklowe oraz prowadził znaną hurtownię części motoryzacyjnych.
Do dnia dzisiejszego zachowało się niewiele z dawnego założenia dworsko-parkowego. Sam dwór spłonął kilka lat temu i pozostały po nim tylko fundamenty. W ruinie znajduje się również oficyna. Z parku pozostały tylko fragmenty kilku alei dojazdowych, do dworu, szpalery drzew oraz resztka parku od strony szosy lubelskiej z zachowaną żeliwną kapliczką Matki Bożej z końca XIX w. i okazami starodrzewu liściastego i modrzewiowego.
Wpisanie Gródka do rejestru zabytków nie uchroniło go od zniszczenia. W 2008 r. nazwa został wykreślona z rejestru miejscowości.
Paweł Ajdacki

Na zdj u góry: Dworek w całej okazałości ok. 2000 r.
 

Zapomniany Gródek przy szosie lubelskiej komentarze opinie

  • gość 2017-11-04 20:47:17

    Treść komentarza...

Dodajesz jako: Zaloguj się

Ostatnie video - filmy na iOtwock.info