17°C pochmurno z przejaśnieniami

Chcemy jako samorząd reagować szybko i sprawnie

Mazowieckie, Chcemy samorząd reagować szybko sprawnie - zdjęcie, fotografia

Z Elżbietą Lanc - członkiem Zarządu Województwa Mazowieckiego rozmawia Andrzej Idziak

- Według zapowiedzi Ministerstwa Finansów, samorządy mogą liczyć w 2018 roku na wyższe subwencje niż rok wcześniej. W połączeniu z dotacjami na zadania własne i zlecone, do jednostek samorządu terytorialnego trafi łącznie prawie 100 mld złotych. Spora część tej kwoty zostanie przeznaczona na zadania realizowane w woj. mazowieckim w obszarze polityki społecznej. O jakich sferach, jeżeli chodzi o Mazowsze, możemy mówić w kategoriach priorytetu w 2018 roku?

- Takich sfer jest wiele... To m.in. działanie koncentrujące się na rozpoznawaniu przyczyn ubóstwa oraz przeciwdziałanie mu poprzez opracowanie i realizację regionalnych programów pomocy społecznej. To rozwój usług promujących samodzielność i aktywność osób starszych, co przy wciąż starzejącym się społeczeństwie staje się imperatywem kategorycznym, stanowiącym wyzwanie na miarę XXI wieku. To w końcu cała gama programów z obszaru profilaktyki i edukacji społecznej: przeciwdziałania przemocy w rodzinie, wsparcia samodzielności osób z zaburzeniami psychicznymi oraz ich rodzin, walki z depresją, z zaburzeniami odżywiania, z kompulsywnymi zachowaniami spowodowanymi korzystaniem z nowych technologii, z chorobą Alzheimera oraz innymi chorobami otępiennymi. Pracujemy też nad wojewódzkim programem, który pozwoli na wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych i który będzie mógł skutecznie przeciwdziałać ich społecznej izolacji. Dbamy o odpowiednie warunki do rozwoju ekonomii społecznej na Mazowszu, która daje  nowe miejsca pracy dla ludzi wykluczonych i zagrożonych wykluczeniem społecznym.

- W ciągu ostatnich 25 lat obserwujemy w Polsce spowolnienie rozwoju demograficznego oraz znaczące zmiany w strukturze wieku jej mieszkańców. Statystycznie żyjemy coraz dłużej i coraz dłużej jesteśmy aktywni zawodowo. W województwie mazowieckim mamy w tej chwili ponad 1,2 mln osób, które przekroczyły 60 rok życia. Jak radzić sobie z postępującym starzeniem się społeczeństwa? Czy samorząd woj. mazowieckiego dostrzega ten problem?

- Nie tylko dostrzega, ale stara się mu aktywnie przeciwdziałać. Służy temu realizowana przez nasze jednostki, a w szczególności Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, polityka senioralna polegająca na tworzeniu warunków, w których osoba starsza będzie mogła dożyć samodzielnie 80 lat, radząc sobie w warunkach domowych. Chodzi też o to, aby w tej samodzielności seniora wspierała rodzina, aby nie pozostawał sam, żeby potrafił samodzielnie radzić sobie z codziennymi czynnościami życiowymi.

W Polsce nie mamy doświadczenia w budowaniu usług wsparcia samodzielności, bo wychodząc z systemu opiekuńczego, takiej transformacji nie dokonaliśmy. W wielu państwach Unii Europejskiej jest inaczej, tam stawia się na samodzielność. Wydatki na pomaganie są traktowane jako inwestycja. Osoba samodzielna ma lepszą jakość życia i nie musi korzystać z usług całodobowej opieki, które nie są tanie. Samorządów ani szpitali nie stać na to, aby indywidualnie każdej potrzebującej osobie zagwarantować opiekuna, tym bardziej, jeśli za chwilę seniorzy będą stanowić 35 proc. społeczeństwa, a na jedną osobę pracującą będzie przypadało czterech emerytów. W polityce społecznej należy więc patrzeć na demografię z innej perspektywy czasowej i podejmować działania zanim jeszcze dojdzie do określonych zjawisk. W tym celu planujemy m.in. rozwój różnorakich form działań oraz usług społecznych, które będą wspierać samodzielność i aktywność osób starszych. Kładziemy duży nacisk na wsparcie funkcjonowania organizacji pozarządowych, jak również seniorów pochodzących z gmin wiejskich Mazowsza. Chcemy stymulować lokalne inicjatywy środowisk senioralnych, oferując im pomoc w postaci bonów społecznych, co powinno wpłynąć na zwiększenie ich aktywności.  

Jako Samorząd Województwa Mazowieckiego głęboko szanujemy autonomię środowisk senioralnych, dlatego stawiamy na ich podmiotowość, wyrażoną głosami swoich przedstawicieli podczas Sejmiku Senioralnego Województwa Mazowieckiego oraz regionalnych konferencji poświęconych polityce senioralnej. Te fora są najlepszym sposobem na dotarcie do szerokiego grona odbiorców, a co za tym idzie - powstawania senioralnych organizacji pozarządowych oraz gminnych rad seniorów. To one - po odpowiednich szkoleniach - będą mogły ubiegać się samodzielnie o pozyskanie środków w ramach konkursów ogłaszanych przez samorząd dla organizacji pozarządowych.

Każdy kto ma kontakt z osobami starszymi wie, że wraz z wiekiem wykazują oni zaburzenia poznawcze. Opublikowane kilka lat temu badania PolSenior wykazały, że blisko co czwarta osoba po 65 roku życia cierpi na tego rodzaju dysfunkcje. Również badania epidemiologiczne potwierdzają, że jednymi z najczęściej występujących chorób, które ograniczają funkcjonowanie osób starszych w społeczeństwie, są choroby otępienne, w tym choroba Alzheimera. Badania dowodzą, że statystyki te, niestety, będą się pogarszać, dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka, która daje chorym szanse na leczenie, a co za tym idzie - na spowolnienie postępu choroby i przedłużenie samodzielnego funkcjonowania. W budżecie zaplanowaliśmy także środki finansowe na tzw. opiekę wytchnieniową. Z tej formy wsparcia będą mogli skorzystać członkowie rodzin opiekujący się przez całą dobę swoimi bliskimi dotkniętymi chorobą Alzheimera lub innymi chorobami otępiennymi.

- Wróćmy jeszcze na moment do programów społecznych… Wspomniała Pani Marszałek, że ich podmiotem prawie w większości przypadków będzie rodzina?

- Tak. To prawda. Chcemy, aby polska rodzina była zdrowa i szczęśliwa. To przecież w niej, jak soczewce, skupiają się i wychodzą na jaw wszystkie problemy, z którymi boryka się nasze społeczeństwo. Nie od dzisiaj wiadomo, że jedną z takich bolączek jest przemoc w rodzinie. Chcemy jej przeciwdziałać poprzez szeroko pojętą profilaktykę i edukację, realizując zaplanowane kampanie społeczne. Zakładamy, że w bieżącym roku obejmiemy tego typu zadaniami publicznymi cały obszar Mazowsza.

Bardzo zależy nam na samodzielności społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej przy wsparciu i pomocy zespołu ekspertów przygotowuje wojewódzki program wspierający takie osoby i ich rodziny. Jesteśmy w trakcie realizacji kampanii na rzecz zmiany sposobu ich postrzegania na terenie Mazowsza. Prowadzimy te działania po to, aby podnieść poziom wiedzy oraz zwiększyć świadomość mieszkańców województwa mazowieckiego na temat problemu osób doświadczających kryzysu psychicznego, wyzwolić ich aktywność, przeciwdziałać społecznej stygmatyzacji i dyskryminacji. Od tego przecież, jak wcześnie rozpoznamy problemy tych osób i jak szybko wyciągniemy do nich  rękę, zależy ich czas powrotu do zdrowia.

Nie mówi się o tym głośno, ale na zaburzenia i choroby psychiczne cierpi coraz więcej Polaków. Przypuszczalnie co czwarta osoba już ma albo będzie miała problemy tej natury. Musimy zdać sobie sprawę z tego,  że we współczesnym świecie kryzysy natury psychicznej są zjawiskiem powszechnym i naturalnym, a najlepszym sposobem na szybki powrót do zdrowia jest konsultacja z lekarzem-specjalistą oraz sprawnie działający system wsparcia. Aktualnie, mimo że około 40 proc. Polaków odczuwa potrzebę pomocy psychologicznej i psychiatrycznej, to niewiele osób z niej korzysta. Świadomość społeczna na temat zdrowia psychicznego jest wciąż bowiem żenująco niska. Kampania na rzecz sposobu postrzegania osób dotkniętych kryzysem psychicznym na Mazowszu, którą rozpoczęliśmy w 2016 roku, a którą zakończymy w tym roku, powinna tę sytuację zmienić. Zakładamy, że z jednej strony poszerzy ona wiedzę na temat zaburzeń oraz chorób psychicznych, z drugiej zaś - nauczy mieszkańców Mazowsza, jak właściwie i prawidłowo dbać o swoje zdrowie psychiczne.

Niestety, postęp technologiczny i styl życia niesie za sobą również nowe wyzwania... Problem dziecięcych depresji, zaburzeń w odżywianiu, zachowania kompulsywne - będące negatywnym skutkiem korzystania z nowych technologii - to problemy, które jeszcze do niedawna znaliśmy tylko z podręczników psychologii. Dziś - jako Samorząd Województwa - musimy się z nimi mierzyć. Aby im przeciwdziałać, musimy podejmować działania, które obejmą swym zasięgiem nie tylko samych poszkodowanych, ale i ich otoczenie: rodziny czy szkołę. W tym celu potrzebne są grupy wsparcia, grupy samopomocowe, specjalistyczna terapia i profilaktyka.  Na realizację takiego wsparcia również będziemy podpisywać w roku bieżącym wieloletnie oraz roczne umowy.

Skoro już rozmawiamy o systemach pomocowych, nie sposób nie wspomnieć o wsparciu systemów pozyskiwania, magazynowania oraz dystrybucji żywności dla organizacji pozarządowych oraz innych podmiotów realizujących działania na rzecz osób ubogich i zagrożonych wykluczeniem społecznym. W perspektywie tego roku planujemy objęcie tego typu wsparciem minimum 250.

- Samorząd terytorialny ma ogromne zasługi w budowaniu państwa po transformacji, jaka dokonała się w naszym kraju po 1989 roku. Na przestrzeni tych niespełna 30 lat odpowiadał za inwestycje infrastrukturalne, organizował system edukacji, tworzył miejsca pracy, wspierał inicjatywy kulturalne oraz rekreacyjne. Bez wątpienia fakt silnego zakorzenienia systemu samorządowego w świadomości obywateli i wysokie oceny, jakie  wystawia mu aż 72 proc. respondentów (wg badań CBOS z 2017 r.), pozytywnie wpływa na ocenę pracy władz lokalnych. Jakie szczególne wyzwania widzi Pani jako członek Zarządu Województwa Mazowieckiego w 2018 roku i co jest jeszcze do poprawienia?

- Szczególnym wyzwaniem dla samorządu mazowieckiego w 2018 roku jest wielowymiarowe budowanie ekonomii społecznej i solidarnej. Priorytetem jest tworzenie nowych podmiotów ekonomii społecznej, w których będą mogły znaleźć zatrudnienie osoby wykluczone lub zagrożone wykluczeniem społecznym: bezrobotne, bezdomne, uzależnione, ludzie z różnego rodzaju niepełnosprawnościami, a więc wszyscy ci, którzy z jakichś powodów nie mogą odnaleźć się na otwartym rynku pracy. Większość problemów występujących w naszych lokalnych społecznościach została już zdiagnozowana, a sposoby na ich rozwiązanie  określono w „Strategii rozwoju województwa mazowieckiego do 2030 roku”. Stanowią one odpowiedź na wyzwania, którym powinno sprostać województwo, aby podnieść jakość życia, ograniczyć wykluczenie społeczne i bezrobocie, móc realizować politykę spójności terytorialnej oraz politykę inteligentnego i zrównoważonego rozwoju. Rola ekonomii społecznej dzisiaj sprowadza się do postawienia pytania: z jakim lokalnym problemem społeczno-ekonomicznym mamy do czynienia w danej gminie czy powiecie i próbą rozwiązania go poprzez ekonomię społeczną i solidarną.

Dlatego w 2018 roku będziemy starać się tworzyć jak najlepsze warunki dla rozwoju  ekonomii społecznej. Będziemy uczyć naszych samorządowców, czym jest solidarność społeczna i przekonywać, dlaczego jest ona ludziom potrzebna. Będziemy dążyć do większej rozpoznawalności i widoczności podmiotów ekonomii społecznej, pokazując pozytywne przykłady dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw społecznych. Najlepsze z nich będziemy nagradzać znakiem Mazowieckiej Marki Ekonomii Społecznej.

Chcemy również zadbać o rozwój zawodowy i lepsze kompetencje pracowników pomocy społecznej działających w naszym województwie. Planujemy dla nich m.in. szkolenia z zakresu interwencji kryzysowych i udzielania pomocy w przypadkach nagłych zdarzeń losowych związanych  z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, których w ostatnich latach mamy coraz więcej. Chcemy jako samorząd reagować szybko i sprawnie, być tam, gdzie ludziom dzieje się krzywda i gdzie potrzebna jest szybka pomoc.

- Aby właściwie reagować, potrzebna jest trafna diagnoza, dobrze - jeśli do tego jeszcze przygotowana na podstawie specjalistycznych badań… Czy Samorząd Województwa Mazowieckiego dysponuje taką wiedzą?

- Jesteśmy do tego doskonale przygotowani. Co roku prowadzimy badanie oceniające zasoby pomocy społecznej w oparciu o aktualną sytuację społeczną i demograficzną województwa. To ważne źródło wiedzy na temat naszego stanu posiadania oraz występujących deficytów. Zebrane w ramach „Oceny zasobów” dane na temat rynku pracy, osób korzystających z pomocy społecznej, świadczonych usług oraz ich kosztów - są wykorzystywane później przez gminy oraz organizacje pozarządowe do opracowania strategii rozwiązywania problemów społecznych i przygotowania programów pomocowych. W ten sposób także na bieżąco aktualizujemy Strategię Polityki Społecznej Województwa Mazowieckiego oraz planujemy środki w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na realizację projektów społecznych w gminach i powiatach naszego regionu.

Wiedzą pozyskaną z badań i naszymi doświadczeniami dzielimy się jako Samorząd Województwa Mazowieckiego na forum europejskim poprzez członkostwo w European Social Network - organizację zrzeszającą osoby i instytucje, które odpowiadają za planowanie i kontraktowanie usług społecznych w Europie finansowanych ze środków publicznych. Celem tej współpracy jest podniesienie zarówno jakości, jak i efektywności rozwiązań w zakresie pomocy społecznej we wszystkich krajach europejskich. Członkostwo w tej prestiżowej europejskiej organizacji pozwala przedstawicielom pomocy społecznej naszego regionu na prezentację polskich doświadczeń i jednocześnie poznanie, jak wyglądają one w innych krajach.

- Warto wspomnieć, że jako samorząd nie zapominacie w swoich działaniach o osobach z niepełnosprawnościami…

- Osoby z niepełnosprawnościami wymagają szczególnego podejścia ze strony samorządu, dlatego nasze jednostki organizacyjne tworzą i prowadzą dla nich różnego rodzaju szkolenia oraz grupy wsparcia środowiskowego. Proszę pamiętać, że aktywizacja zawodowa i społeczna tych osób to cały, skomplikowany proces, w który muszą być zaangażowani zarówno ich opiekunowie, kadra środowiskowa, jak i wolontariusze. Nasza rola w tych działaniach sprowadza się do sfery - szeroko rozumianego - poradnictwa psychologicznego, społeczno-prawnego oraz informacyjnego dot. przysługujących im uprawnień, dostępnych usług, sprzętu rehabilitacyjnego i pomocy technicznej. Także do organizowania regionalnych imprez kulturalnych, sportowych, turystycznych i rekreacyjnych, które wspierają aktywność osób niepełnosprawnych w tych dziedzinach.

Jako samorząd częściowo finansujemy Warsztaty Terapii Zajęciowej, których zadaniem jest m.in. rozwijanie u osób z niepełnosprawnościami  umiejętności radzenia sobie z codziennymi czynnościami życiowymi oraz przygotowanie do życia w społeczeństwie poprzez rozwój zdolności planowania, komunikowania się i decydowania o sobie. Ważnym elementem takiej formy zaopiekowania jest również rozwijanie predyspozycji zawodowych, umożliwiających im późniejsze podjęcie pracy, czy to w zakładzie aktywności zawodowej, czy na otwartym rynku pracy. Chodzi o to, aby wykształcić w nich zaradność osobistą i w konsekwencji doprowadzić do niezależności ekonomicznej.

Dofinansowujemy także roboty budowlane przy obiektach służących rehabilitacji oraz koszty tworzenia i późniejszej działalności zakładów aktywności zawodowej. W ubiegłym roku wydaliśmy na te cele łącznie ponad 9 mln złotych. Niebawem zakończymy prace nad  Wojewódzkim Programem Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych i Przeciwdziałania Ich Wykluczeniu Społecznemu na lata 2017-2021. Opracowujemy i wydajemy publikacje na temat niepełnosprawności, kierowane do nich samych, publikowane powiększonym drukiem lub pismem Braille'a. I w końcu, co bardzo ważne - prowadzimy kampanie informacyjne na rzecz integracji osób niepełnosprawnych i przeciwdziałania ich dyskryminacji.

- Dziękuję ze rozmowę.

 

 

Chcemy jako samorząd reagować szybko i sprawnie komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się