Otwock w Rzymie – cz. 2

Historia, Otwock Rzymie - zdjęcie, fotografia

W dzisiejszym odcinku przedstawiam opis Sanatorium Wojskowego w Otwocku zamieszczony w publikacji "Sanatoria gruźlicze i szpitale zakaźne w Polsce" wydanej z okazji IV Międzynarodowego Kongresu Szpitalnictwa, który obradował w Rzymie w 1935 r. Delegacja Polskiego Towarzystwa Szpitalnictwa chwaliła się tam polskimi osiągnięciami w walce z gruźlicą, co było możliwe m.in. dzięki nowym sanatoriom w Otwocku.

Myślę, że opis sanatorium - sporządzony w połowie lat 30. przez osobę prowadzącą tę placówkę - będzie nieocenionym źródłem wiedzy dla pasjonatów historii Otwocki.

"V. SANATORJUM WOJSKOWE W OTWOCKU.
Sanatorjum na 100 - 108 chorych wojskowych leży na wzniesieniu 20 m ponad otaczający zadrzewiony teren w odległości około 1,5 km od m. Otwocka i na 130 m nad poziomem morza. Teren wokoło piaszczysty, woda zaskórna znajduje się na 40 - 50 m; wodę obfitą i czystą dla zakładu znaleziono na głębokości 254 m. Główny budynek, zwrócony ściśle na 10 godz. 40 m.*), ma 105 m długości. Od wschodu połączony jest korytarzem z budynkiem kuchni i pralni. Dalej znajdują się garaże, dom mieszkalny służby i portjernia. W odległości 100 m na wschód dom administracji i sióstr miłosierdzia. Kostnica, p. sekcyjny, spalarnia śmieci, dezynfekcja spluwaczek znajduje się w dolnej części terenu w odległości 500 m od głównego gmachu. Domy mieszkalne ustawione są na skraju wzniesienia i skierowane łącznie z ogródkami na stronę wschodnią przeciwną do sanatorjum. 

Portjernia przy głównej dojazdowej drodze do sanatorjum rozdziela ruch pieszy i kołowy na dwa kierunki - na prawo do gmachu i na lewo na dziedziniec gospodarczy o pow. około 1 ha. Założenie planowe w głównym gmachu Sanatorjum wynikło z dążenia do możliwego oddzielenia pomieszczeń o charakterze ogólnym, związanych z większym ruchem od spokojnego układu pokoi dla chorych. Z tych więc powodów część ogólna została skoncentrowana dookoła głównej klatki schodowej z przylegającym do niej hallem, zaś część pokojowa z leżalniami w wydłużonej części gmachu oddzielonej od hall’u drzwiami. W głównym pionie przy klatce schodowej w pobliżu głównego wejścia, na pięciu kondygnacjach mieszczą się: na parterze sala kinowa oraz kancelarja z pokojem komendanta, na I piętrze sala - jadalnia oficerów oraz apteka i laboratorjum, na II piętrze - niewielka sala operacyjna z kompleksem pomieszczeń pomocniczych, sala opatrunkowa i pokój - roentgena; na III piętrze mieści się sala - jadalnia dla podoficerów i pokoje diatermji, lampy kwarcowe i t.d., i wreszcie, na IV piętrze - niewielka sala dla zebrań i konferencyj z nyżą ołtarzową, stale zasłoniętą, za wyjątkiem odprawiania nabożeństw (kaplica przedpogrzebowa przy kostnicy i prosektorjum położona jest w oddalonym końcu terenu, bliżej miasta). Na parterze, II i III piętrze przylegają do hall’u saloniki dla przyjęć i rozrywek przy oddziałach oficerskim i podoficerskim, zaś na I piętrze bibljoteka z czytelnią. Na wszystkich czterech kondygnacjach przy hall’u głównym przewidziany jest dostęp do leżalni południowej. Wszystkie piętra łączą się windą łóżkową, położoną bezpośrednio przy głównem wejściu. 

Przyjęty w planie rozkład pomieszczeń użyteczności ogólnej dał możność zupełnego wyodrębnienia kuchni, możliwego oddalenia jej od pokoi chorych i sprowadzenia do minimum jej przykrych wpływów. Budynek, mieszczący kuchnię na parterze, magazyny kuchenne w piwnicy i pralnię na piętrze, został umieszczony w oddaleniu około 20 m od gmachu głównego i tak usytuowany w stosunku do panujących wiatrów, żeby dym z komina i możliwe zapachy jak najskuteczniej omijały gmach sanatorjum. Kuchnia łączy się z budynkiem głównym za pomocą parterowego korytarza, prowadzącego do pionu kredensów, zaopatrzonych w windę jedzeniową oraz drugą do zużytych naczyń. Dach parterowego korytarza został wykorzystany na pergolę o wystawie południowej dla chorych na gruźlicę kostną. Pralnia posiada ruch obiegowy, rozpoczynający się windą dla brudnej bielizny bezpośrednio połączonej z sutereną i kończy się na windzie czystej, sprowadzającej bieliznę bezpośrednio do magazynu. 

Pokoje chorych, położone w czterech kondygnacjach przylegają jednostronnie do korytarza, wpadającego jednym końcem do głównego hall’u z główną klatką schodową, drugiem zaś do otwartej leżalni dla chorych. Szerokość korytarza 2,20 m wynikła z koniecznego minimum dla obrócenia łóżkiem. Rozkład pokoi, przeważnie dwuosobowych jest jednostronny, z wystawą południowo - wschodnią. Po przeciwnej stronie korytarza zostały umieszczone z przerwami w zaokrąglonych wyskokach łazienki, klozety dla personelu i pacjentów, pokój dezynfekcyjny, zsyp dla brudnej bielizny, oraz kilka pokoi pomocniczych, jak pokój doktora z poczekalnią, kuchnia djetetyczna, pokój pielęgniarki, oraz służbowa klatka schodowa. Piętra bloku z pokojami łączą się windą osobową, umieszczoną w jednym z zaokrąglonych występów. Same zaokrąglenia wspomnianych wyskoków spowodowane zostały tendencją do ułatwiania przewietrzania zawartych pomiędzy niemi przestrzeni, dających światło na korytarz. Leżalnia, umieszczona w końcu korytarza na każdem piętrze, owija się dookoła podłużnej ścianki, dzielącej część południowo-wschodnią od północno-zachodniej, dając możność wykorzystania warunków naświetlania zależnie od słońca i usposobienia chorego. Każda leżalnia zaopatrzona jest w pokój na składanie worków, który jest dostępny z korytarzyka-przedsionka. Pomimo wspomnianych wyżej leżalni ogólnych przewidziane są też dla chorych, unikających towarzystwa, pojedyńcze balkony indywidualne przy jednej trzeciej ilości pokoi, obliczone na umieszczenie jednego leżaka lub łóżka. Dla ułatwienia wystawiania łóżka z chorym bez obracania go, nadana została balkonom forma podłużna, wąską stroną przylegająca do ściany. Tak balkony, jak i leżalnia południowa mają być zaopatrzone w markizy przeciwsłoneczne. Leżalnie parteru łączą się schodami z deptakiem i kwietnikiem przed frontem, oraz z leśnym parkiem typu angielskiego o pow. 9 ha. Gmach cały wykonany z cegły (schody, stropy Akermana i dach z żelbetu) posiada wyprawę zewnętrzną z terrazitu i wysoki cokół z klinkieru. Wewnątrz malowanie klejowe, lamperje olejne, niektóre całe sale olejno malowane; łazienki, laboratorja, sale operacyjne i przygotowawcze, kuchnie i pralnie mają lamperje z białej glazury, wysokości od 1,5 m do 2 m. W sali operacyjnej jest glazura granatowa. W hall’u głównym i przedsionku ściany około 2,5 m wyłożone są marmurem. Podłogi są z linoleum (pokoje chorych, korytarze i halkę) bądź z terrakoty (urządzenia higieniczno - sanitarne). Pokoje bawialne mają posadzkę dębową. Santorjum posiada własną sieć wodociągowo-kanalizacyjną, wieżę ciśnień, stację elektryczną. Wobec zamierzonego uruchomienia w połowie 1935 r. dokładna liczba personelu nie jest jeszcze ustalona.
Prof. arch. E. Norwerth."

Aby obraz sanatorium z 1935 r. był pełny, dodam, że jego projektant to arch. Edgar Norwerth. Przed zaprojektowaniem sanatorium odbył on podróż do kilku europejskich placówkach tego typu, w tym do fińskiego Piomo (otwarte w 1932 r.), które stało się inspiracją do opracowania sanatorium w Otwocku. Natomiast budynek mieszkalny zaprojektowany został przez K. Biernackiego. Do użytku sanatorium zostało oddane w 1935 r. Posiadało 100 łóżek dla chorych. Powierzchnia pawilonu głównego wynosiła 4760 m2 , z czego sale chorych zajmowały 1000 m2 , a werandy 1310 m2. Powierzchnia wszystkich budynków wynosiła 4680 m2. Wysokość pomieszczeń na parterze i w suterenach osiągała 3,95 m, a na wyższych kondygnacjach - 3,20 m. Chorzy i personel mieli do dyspozycji 12 sedesów, 8 pisuarów, 110 umywalek, 9 wanien i natrysków, 2 windy osobowe i 4 windy towarowe. Koszt budowy pawilonu głównego wyniósł 1 350 000 zł, a całego sanatorium 2 300 000 zł.
Paweł Ajdacki

*) Anachronizm - przed wojną w powszechnym użyciu. Dzisiaj byśmy powiedzieli, że budynek skierowany jest w kierunku południowo-zachodnim. 
 

Reklama

Otwock w Rzymie – cz. 2 komentarze opinie

  • Czary Mary - niezalogowany 2019-01-09 10:34:24

    Panie Ajdacki
    ja jestem po pelnej podstawowce ale wyrazy takie jak
    -sanatorJa
    -portJernia
    Takie rażace bledy to na poziomie 3 klasy szkoly podstawowej są korygowane.
    Nie wspomne o slowniku na etapie pisania artykulu.
    A redakcji zalecam zakup SJP PWN w prezencie dla Pana A. (jak analfabeta)
    ( to taka gruba ksiązka, bez rysunkow, do nabycìa w ksiegarni, ale chyba nie w Otwocku)
    Pozdrawiam

  • Kazimiera Zalewska 2019-01-09 14:42:02

    Do Czary Mary - w powyższym opisie sanatorium wojskowego jest zachowana oryginalna pisownia z publikacji z 1935 r. pt. "Sanatoria gruźlicze i szpitale zakaźne w Polsce"; jest to po prostu cytat z tejże publikacji zaznaczony cudzysłowami

  • gość 2019-01-17 16:20:09

    Szkoda, że nic nie ma na temat "wytwórni powietrza górskiego" projektu I.Mościckiego.

  • gość 2019-01-18 16:14:05

    A kto był osobą prowadzącą tę placówkę w połowie lat 30??

  • gość 2019-02-19 14:01:21

    Ludzie listy piszą zwykłe i polecone ....

  • gość 2019-03-28 14:39:26

    Czytać nie warto, pisać nie watro, czekać na odpowiedź nie warto.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

MAGAZYNIER

Piekarnia Oskroba S.A. - jeden z liderów branży piekarniczej w Polsce poszukuje pracowników na stanowisko: Magazynier Miejsce pracy: Człekówka,..


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez iotwock.info, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

"WBB" PAŚNICZEK IRENEUSZ JÓZEF z siedzibą w Otwock 05-400, WSPANIAŁA 35 B.,

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"