Muzeum Szkuty i Urzecza w Czersku coraz bliżej. Rusza konkurs na projekt niezwykłego muzeum

W Czersku ma powstać nowe muzeum, którego sercem będzie ponad 500-letnia szkuta wiślana. Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie i Oddział Warszawski SARP ogłosiły konkurs na koncepcję architektoniczną Muzeum Szkuty i Urzecza. Na najlepsze projekty czeka 220 tys. zł na nagrody.

Muzeum Szkuty i Urzecza w Czersku ma być nie tylko miejscem prezentacji niezwykłego zabytku, ale także nowoczesnym centrum wiedzy o Wiśle, flisactwie i historii Urzecza. Placówka powstanie w pobliżu miejsca, w którym w 2009 roku odkryto wrak średniowiecznego statku.

Najważniejszym eksponatem przyszłego muzeum będzie tzw. szkuta czerska. To pierwszy odkryty w Polsce tak kompletny i duży średniowieczny statek rzeczny służący do transportu zboża.

Jednostka została zbudowana pod koniec XV wieku. Miała ponad 30 metrów długości i ponad 7 metrów szerokości. Do jej obsługi potrzebnych było około 20 flisaków. Prawdopodobnie statek był użytkowany przez ponad 60 lat.

Wrak odkryto w 2009 roku w Czersku, niedaleko zamku Książąt Mazowieckich. Znajdował się w dawnym starorzeczu, które kiedyś było spławną odnogą Wisły. Wydobycie szkuty przeprowadzono w 2018 roku.

Obecnie poszczególne elementy statku są konserwowane w Pracowni Konserwacji Drewna Państwowego Muzeum Archeologicznego w Rybnie. Prace trwają już od kilku lat. Docelowo zabytkowe elementy zostaną złożone w Czersku.

– mówi dr Wojciech Brzeziński, dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Nieruchomość przeznaczoną pod budowę muzeum samorząd województwa mazowieckiego kupił w 2025 roku. Lokalizacja jest atrakcyjna, ale jednocześnie stanowi spore wyzwanie dla projektantów.

Teren znajduje się w sąsiedztwie doliny Wisły, a także zamku i kościoła w Czersku. Przyszły budynek powinien więc dobrze współgrać z istniejącym krajobrazem i historycznym charakterem miejsca.

– podkreśla prof. dr hab. inż. arch. Bolesław Stelmach, przewodniczący sądu konkursowego.

Projektanci będą musieli zwrócić uwagę nie tylko na wygląd budynku, ale również jego funkcjonalność, koszty budowy i późniejszego utrzymania. Ważne będą także rozwiązania ekologiczne oraz dostosowanie muzeum do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami.

Najważniejszą częścią obiektu będzie Sala Szkuty Czerskiej. To właśnie w niej zostanie zaprezentowany ponad 30-metrowy statek. Ze względu na jego rozmiary będzie to największe wyzwanie dla architektów przygotowujących koncepcję muzeum.

W placówce ma znaleźć się również ekspozycja poświęcona Urzeczu. Zwiedzający będą mogli poznać historię tego nadwiślańskiego mikroregionu – od najstarszych śladów osadnictwa aż po czasy nowożytne.

Planowane są także:

• punkt informacyjno-kasowy i sklep muzealny,

• Centrum Edukacji dla dzieci, młodzieży i dorosłych,

• przestrzenie do organizowania warsztatów,

• pracownie badawcze i konserwatorskie,

• zaplecze administracyjne,

• przestrzeń do działalności naukowej i popularyzatorskiej.

Muzeum ma być również miejscem organizacji wydarzeń plenerowych. Jak zapowiada dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego, poniżej skarpy, na której powstanie budynek, planowana jest otwarta przestrzeń. Mogłyby odbywać się tam m.in. pokazy archeologii eksperymentalnej, festyny i pikniki.

Konkurs na koncepcję architektoniczną Muzeum Szkuty i Urzecza jest konkursem ograniczonym i jednoetapowym. Na najlepszych uczestników czekają nagrody o łącznej wartości 220 tys. zł netto.

Za pierwsze miejsce przewidziano 80 tys. zł netto. Zwycięzca otrzyma również zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki na wykonanie usługi projektowej. Oznacza to, że autor najlepszego projektu może mieć realny wpływ na dalsze przygotowanie inwestycji.

Za drugie miejsce przewidziano 60 tys. zł, a za trzecie 40 tys. zł. Przyznane zostaną także dwa wyróżnienia po 20 tys. zł netto.

Osoby i pracownie zainteresowane udziałem w konkursie muszą pamiętać o terminach.

Wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie można składać do 28 sierpnia 2026 roku.

Prace konkursowe w formie elektronicznej należy złożyć do 15 stycznia 2027 roku do godz. 15.00. Wersję fizyczną prac trzeba dostarczyć do 19 stycznia 2027 roku do godz. 15.00.

Szczegółowy regulamin oraz pełny harmonogram konkursu dostępne są na stronie konkursu SARP dotyczącego Muzeum Szkuty i Urzecza.

Odkrycie szkuty czerskiej było przełomowym wydarzeniem dla badań nad żeglugą wiślaną. Do momentu znalezienia wraku wiedza o statkach pływających po Wiśle w tamtym okresie pochodziła przede wszystkim z dawnych obrazów i rycin.

Szkuta pokazuje, jak wyglądały jednostki wykorzystywane do transportu towarów Wisłą kilkaset lat temu. Jej rozmiary są imponujące, a zachowanie tak dużego drewnianego statku jest niezwykle rzadkie.

Planowane Muzeum Szkuty i Urzecza ma więc połączyć ochronę bezcennego zabytku z opowieścią o Wiśle, flisakach i mieszkańcach Urzecza. Ma także stać się nową atrakcją turystyczną południowego Mazowsza i kolejnym powodem, by odwiedzić Czersk.

#Czersk #MuzeumSzkuty #Urzecze #Wisła #Mazowsze #SzkutaCzerska #Konkurs #Kultura #Historia #iOtwock.info