80 lat Wioski Szwajcarskiej w Otwocku. Tu ratowano dzieci po wojnie, dziś stoi tu szpital im. Grucy

Osiemdziesiąt lat temu w Otwocku powstało miejsce, które uratowało zdrowie i życie setkom polskich dzieci osieroconych przez II wojnę światową. 4 września w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym im. prof. Adama Grucy CMKP odbyła się uroczystość upamiętniająca powstanie Wioski Szwajcarskiej Don Suisse – placówki, z którą związane są początki dzisiejszego szpitala.

Wioska Szwajcarska powstała przy dzisiejszej ulicy Reymonta w Otwocku z inicjatywy szwajcarskiej organizacji humanitarnej Don Suisse pour les victimes de la guerre. Jej przedstawiciele dotarli do Polski już w grudniu 1945 roku, a wkrótce potem, 19 marca 1946 roku, ruszyła budowa ośrodka dla dzieci wyniszczonych wojną.

Prace, prowadzone praktycznie od podstaw, zajęły zaledwie kilka miesięcy. W skład kompleksu weszło 14 domków mieszkalnych, każdy na 44 miejsca, czyli w sumie ponad 600 miejsc dla dzieci, a także budynki lecznicze, gospodarcze, sale do nauki i wypoczynku oraz basen. Uroczyste otwarcie odbyło się 31 sierpnia 1946 roku, a już dzień później, 1 września, do Wioski przyjechał pierwszy turnus podopiecznych.

Dzieci znajdowały tu nie tylko jedzenie, ubrania i opiekę medyczną, ale przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa, którego wojna je pozbawiła. Wiele z nich, jak wspominają świadkowie tamtych wydarzeń, nie zjadało całych porcji posiłków, odkładając jedzenie „na jutro” – z obawy, że kolejnego dnia znów zabraknie im czegoś do jedzenia. To jeden z najbardziej poruszających obrazów pokazujących skalę traumy, jaką wojna zostawiła w najmłodszych.

W Wiosce leczono między innymi dzieci chore na gruźlicę kostno-stawową, które uczyły się bezpośrednio przy szpitalnych łóżkach. Działała tu również drużyna harcerska „Nieprzetartego Szlaku”: małych pacjentów wywożono na łóżkach do lasu, organizowano dla nich spotkania i wspólne śpiewanie, by choć na chwilę zapomnieli o chorobie i tęsknocie za domem. W latach 1947-1948 funkcjonowała tu także prywatna szkoła, której nauczycielom pensje wypłacała strona szwajcarska.

Jak przypomniał podczas uroczystości prof. Jarosław Czubak, dyrektor Szpitala im. Adama Grucy CMKP, na powojenną pomoc dla Polski Szwajcarzy przeznaczyli w tamtym okresie blisko 14 mln franków szwajcarskich. Wsparcie nie ograniczało się do Otwocka, obejmowało leczenie chorych na gruźlicę, dostawy leków, żywności i odzieży, wyposażenie placówek medycznych oraz szkolenia dla polskich lekarzy, pielęgniarek i pracowników opieki społecznej.

Kluczową postacią tej historii był Raymond Courvoisier, pierwszy delegat Don Suisse w Polsce. To jego relacje o dramatycznej sytuacji polskich dzieci – osieroconych, głodnych i chorych – pomogły uruchomić tak ogromną pomoc ze strony Szwajcarii.

W 1946 roku, na przyszły postument szpitala, wybrano Otwock nieprzypadkowo – miasto miało już wtedy rozwinięte zaplecze sanatoryjne i lecznicze. Prezydent Otwocka Jarosław Margielski przypomniał podczas uroczystości również trudniejszy fragment historii tej okolicy: w tej samej części miasta, przy ul. Reymonta 68/70, w willi „Alba” po wkroczeniu Armii Czerwonej w lipcu 1944 roku ulokowało się kierownictwo sowieckiego aparatu represji z Iwanem Sierowem na czele.

W 1948 roku Wioska Szwajcarska została przekazana stronie polskiej i przekształcona najpierw w zakład leczniczo-zapobiegawczy, a następnie w ośrodek leczenia gruźlicy kostno-stawowej. To właśnie ta placówka stała się bezpośrednim poprzednikiem dzisiejszego Szpitala im. prof. Adama Grucy CMKP – jednego z najbardziej renomowanych ośrodków ortopedycznych w Polsce, znanego również poza granicami kraju.

W obchodach 80-lecia Wioski Szwajcarskiej 4 września wzięli udział m.in. dr Martin Hemmi, przedstawiciel Ambasady Szwajcarii w Polsce, Olga Jabłońska z ministerstwa spraw zagranicznych, prof. dr hab. n. med. Krzysztof J. Filipiak, dyrektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, starosta i prezydent Otwocka, radni miejscy, przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego, prezes Polskiego Czerwonego Krzyża oraz przedstawicielka Rzecznika Praw Dziecka. Odczytano także list okolicznościowy od marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika.

Szczególnym gościem uroczystości była Krystyna Budnicka, najstarsza żyjąca nauczycielka związana z Wioską Szwajcarską. Jej obecność nadała wydarzeniu wyjątkowo osobisty charakter, łącząc historię sprzed 80 lat ze współczesnością szpitala.

Centralnym punktem obchodów było odsłonięcie przed głównym wejściem do szpitala tablicy pamiątkowej poświęconej twórcom i organizatorom Wioski Szwajcarskiej. To trwały znak wdzięczności wobec ludzi, którzy 80 lat temu dali otwockim dzieciom szansę na zdrowie i bezpieczeństwo. Do szpitala powrócił również oryginalny kamień upamiętniający powstanie Wioski, odnaleziony po latach poza jego terenem.

Podczas uroczystości prezydent Otwocka Jarosław Margielski zaproponował, by jedno z rond w okolicy Szpitala im. Adama Grucy otrzymało imię Raymonda Courvoisiera. Jak podkreślił, to godny sposób upamiętnienia człowieka, którego działalność humanitarna miała ogromne znaczenie nie tylko dla Otwocka, ale przede wszystkim dla setek dzieci potrzebujących pomocy po wojnie. Prezydent zapowiedział przygotowanie projektu stosownej uchwały, którą w kolejnych miesiącach zajmie się Rada Miasta Otwocka.

Choć Wioski Szwajcarskiej dziś już nie ma, jej idea przetrwała w murach nowoczesnego szpitala, który każdego dnia leczy kolejne pokolenia pacjentów. Jak podkreślają zarówno władze szpitala, jak i miasta, historia Don Suisse to nie tylko rozdział z dziejów medycyny, ale przede wszystkim opowieść o solidarności, wdzięczności i sile międzyludzkiej pomocy w najtrudniejszych czasach.

Mieszkańcom Otwocka, którzy pamiętają jeszcze dawne „szwajcarskie domki” lub chcą dowiedzieć się więcej o historii swojego miasta, polecamy film dokumentalny na YT pt. „Wyspa Wielkiej Nadziei” opowiadający o powojennych czasach. Warto pielęgnować tę pamięć – to część wspólnego dziedzictwa, z którego mieszkańcy Otwocka mogą być naprawdę dumni. Podzielcie się tym artykułem i historią Wioski Szwajcarskiej z bliskimi – niech pamięć o Raymondzie Courvoisierze i polsko-szwajcarskiej solidarności trwa dalej.

#Otwock #WioskaSzwajcarska #DonSuisse #SzpitalGrucy #HistoriaOtwocka #PolskaSzwajcaria #RaymondCourvoisier #Powiat Otwocki