Festiwal Sztetl Falenica 2026. Historia, muzyka i kultura żydowska Linii Otwockiej

Od 2 do 6 września 2026 roku odbędzie się 4. edycja Festiwalu Sztetl Falenica – Festiwalu Kultury Żydowskiej Linii Otwockiej. W programie znalazły się koncerty, wystawy, spotkania, warsztaty, wycieczki i wydarzenia poświęcone historii żydowskiej społeczności Falenicy oraz kulturze sztetla.

Festiwal Sztetl Falenica to wydarzenie, które przypomina o wielokulturowej historii Falenicy i całej Linii Otwockiej. Tegoroczna edycja potrwa pięć dni. Organizatorzy zaplanowali zarówno wydarzenia o charakterze historycznym i edukacyjnym, jak i koncerty oraz spotkania z artystami i znawcami kultury żydowskiej.

Festiwal rozpocznie się w środę, 2 września, o godz. 17.30 przy Pomniku Zagłady Żydów Falenickich przy ul. Patriotów, na skwerze naprzeciwko stacji PKP Falenica.

Ceremonia Pamięci, prowadzona przez Symchę Kellera, będzie poświęcona żydowskim mieszkańcom Falenicy, którzy 20 sierpnia 1942 roku zostali wywiezieni do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince i tam zamordowani. Uczestnicy będą mogli oddać hołd ofiarom, złożyć wieńce i wspólnie uczcić pamięć o mieszkańcach przedwojennej Falenicy. Wydarzenie jest bezpłatne.

Tego samego dnia o godz. 18 w WCK Filia Falenica „Kulturoteka” odbędzie się biesiada muzyczna „Opowieści i pieśni chasydzkie”. Symcha Keller, któremu na gitarze towarzyszyć będzie Paweł Stępnik, zaprezentuje tradycyjne pieśni religijne w języku jidysz i hebrajskim oraz opowieści związane z rabinami, cadykami i Torą. Wstęp na wydarzenie jest wolny.

W czwartek, 3 września, festiwal przeniesie się m.in. do WCK Międzylesie. O godz. 17 odbędzie się otwarcie wystawy „Miasteczko. Życie żydowskie w przedwojennej Polsce”, przygotowanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Ekspozycja pokazuje codzienne życie mieszkańców sztetli – rodzinę, religię, święta, edukację, handel i rzemiosło. Przybliża także znaczenie synagog, mykw, domów modlitwy i rynków oraz najważniejsze wydarzenia w życiu członków społeczności.

Otwarciu wystawy będzie towarzyszyć spotkanie z Adamem Dylewskim z Muzeum POLIN oraz recital „Mój sztetl” Izabeli Rzeszowskiej, aktorki i wokalistki Teatru Żydowskiego w Warszawie. Artystce przy fortepianie towarzyszyć będzie Teresa Wrońska. W programie znajdą się utwory w języku polskim, jidysz i hebrajskim.

W programie tego dnia o godz. 12. znalazła się również wycieczka „Śladami żydowskiej historii” do Muzeum POLIN i na teren dawnego getta. Jej uczestnicy spotkają się przy Pomniku Umschlagplatz przy ul. Stawki 10. Wycieczkę poprowadzi Piotr Kowalik z Muzeum POLIN. Obowiązują zapisy mailowe.

W piątek, 4 września godz. 12., uczestnicy festiwalu będą mogli odwiedzić Synagogę im. Małżonków Nożyków przy ul. Twardej 6 w Warszawie. W programie znalazło się zwiedzanie świątyni oraz spotkanie z rabinem. Ze względu na charakter miejsca obowiązują zapisy, a uczestnicy powinni pamiętać o stosownym stroju i nakryciu głowy dla mężczyzn.

O godz. 16 w WCK Międzylesie odbędą się warsztaty plastyczne „Kierunek Jerozolima” z Hanną Kossowską. Uczestnicy stworzą własną interpretację tradycyjnego mizrachu – kompozycję nawiązującą do Jerozolimy i symboli żydowskiej tradycji. Wstęp jest wolny.

Wieczorem, o godz. 18, w Restauracji Letnisko przy ul. Patriotów 47 rozpocznie się wydarzenie „Witamy szabat!”. Wieczór poprowadzi Etel Szyc, dyrektorka festiwalu. Jego muzycznym dopełnieniem będzie koncert kwartetu Barta Smorągiewicza, łączącego muzykę klezmerską z jazzem. Obowiązują zapisy.

W sobotę, 5 września, o godz. 16 w WCK Międzylesie odbędzie się koncert „Żydowski skrzypek – na dachu tradycji”.

Na scenie wystąpią m.in. skrzypek Vadim Brodski, pianista Bartłomiej Wezner, aktor Teatru Żydowskiego Henryk Rajfer oraz pianistka i kompozytorka Teresa Wrońska. W programie znajdą się utwory takich kompozytorów jak Henryk Wieniawski, Mieczysław Weinberg, Aleksander Tansman i Ernest Bloch, a także tradycyjne pieśni żydowskie i utwory w języku jidysz. Na wydarzenie obowiązują wejściówki.

Niedziela, 6 września, będzie szczególnie ważna dla mieszkańców Falenicy i osób zainteresowanych historią Linii Otwockiej.

O godz. 11 rozpocznie się bezpłatna wycieczka rowerowa „Nasza dawna Falenica” z Lidią Głażewską-Dańko. Start zaplanowano przy Pomniku Zagłady Żydów Falenickich, naprzeciwko stacji PKP Falenica. Uczestnicy odwiedzą miejsca związane z przedwojenną społecznością żydowską i spróbują odnaleźć ślady świata, który już nie istnieje. W programie znalazły się również okolice żydowskich cmentarzy.

Festiwal zakończy się o godz. 19 koncertem „Zapisane w pieśniach” w Kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa przy ul. Narcyzowej 18 w Falenicy. Wystąpią artyści związani z Teatrem Żydowskim w Warszawie, a wydarzenie poprowadzi Etel Szyc. Muzyczną oprawę zapewnią Teresa Wrońska, Darek Falaga, Mirek Kuźniak i Mateusz Dobosz. Wstęp na koncert jest wolny.

Program 4. edycji Festiwalu Sztetl Falenica pokazuje historię żydowskiej społeczności nie tylko przez pryzmat Zagłady, ale również poprzez kulturę, muzykę, tradycję i codzienne życie mieszkańców przedwojennej Falenicy.

Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Ner Tamid – Wieczne Światło, a współorganizatorami są Urząd Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy oraz Wawerskie Centrum Kultury.

Informacje praktyczne

Udział w wielu wydarzeniach jest bezpłatny, jednak na część z nich obowiązują wcześniejsze zapisy lub wejściówki. Szczegółowy program warto sprawdzić przed wybraniem się na konkretne wydarzenie - sprawdź plakaty w galerii powyżej.

Zapisy drogą mailową: [email protected]

wejściówki na stronie www.wck-wawer.pl w zakładce „Kup bilet” lub osobiście w kasie WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1A od 28 sierpnia

#SztetlFalenica #FestiwalSztetlFalenica #Falenica #LiniaOtwocka #Wawer #KulturaŻydowska #HistoriaFalenicy #Warszawa #Wydarzenia #Kultura