Laser za 118 mln w Świerku!

PolFEL - tak został nazwany polski laser na swobodnych elektronach, który ma być zbudowany w ciągu najbliższych kilku lat w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Otwocku-Świerku. To urządzenie badawcze będzie niezwykłe nie tylko ze względu na swoją cenę (uzyskane finansowanie z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój to ponad 118 mln zł).

Jak mówi dr Paweł Krawczyk (NCBJ) kierujący projektem, PolFEL ma działać nie tylko w trybie impulsowym – tak jak inne  istniejące lasery na swobodnych elektronach (których jest raptem kilkadziesiąt na świecie) – ale również w trybie fali ciągłej, w którym pulsy promieniowania generowane są ze stałą częstością.

Ambitny plan zbudowania rzadkiego i cennego dla nauki  urządzenia zakłada, że inwestycja rozpocznie się w styczniu 2019 r. a powinna zakończyć się w 2022 r.

Polski projekt będzie wspierany naukowo i technicznie m.in. dzięki współpracy NCBJ z twórcami najpotężniejszego tego typu urządzenia na świecie pracującego od roku w Hamburgu.

Lasery na swobodnych elektronach, których już kilkadziesiąt powstało na świecie, pozwalają badać z niedostępną innymi metodami precyzją materiały, molekuły chemiczne, cząsteczki biologiczne i dynamikę procesów, w których one uczestniczą. Wyniki badań prowadzonych przy użyciu tych urządzeń mogą mieć rewolucyjne znaczenie dla medycyny, chemii czy elektroniki.

Laboratorium PolFEL, które powstanie w ośrodku jądrowym NCBJ w Świerku, będą współtworzyć gospodarze oraz specjaliści z Wojskowej Akademii Technicznej, Politechniki Warszawskiej, Politechniki Łódzkiej, Politechniki Wrocławskiej, Uniwersytetu Zielonogórskiego, Uniwersytetu w Białymstoku i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Polscy naukowcy uzyskają wsparcie od partnerów NCBJ, a są to  m.in. laboratoria DESY, STFC Lab Daresbury, a także European XFEL GmbH i firmy RI Research Instruments GmbH i Kubara Lamina S.A. Większość środków będzie pochodziła z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój ustanowionego przez Unię Europejską. Jednostką wdrażającą Program pośredniczącą w procesie finansowania przedsięwzięcia jest Ośrodek Przetwarzania Informacji (OPI) - Państwowy Instytut Badawczy.

ZetKa

Na zdj. głównym: Stanowisko badawcze fotokatod nadprzewodzących w Zakładzie Technologii Plazmowych i Jonowych NCBJ (foto: NCBJ)