Reaktywacja stuletniego schronu w Zagórzu

Koło Terenowe Przedmościa Warszawa Stowarzyszenia Pro Fortalicium poinformowało, że już w połowie lipca br. przystąpią do remontu schronu obserwatora artylerii z 1915 roku w Zagórzu.

Miniaturka jak kolos

Wybudowany w 1915 roku schron obserwatora artylerii jest przodkiem naszej 120tki z Dąbrowieckiej Góry. Niewielkich rozmiarów obiekt pełnił te same funkcje bojowe- prowadzenia obserwacji i kierowania ogniem artylerii, co potężna budowla z 1941, a gabarytowo cały obiekt zmieści się w izbie map Regelbau 120a. 

Wojenny farciarz

Obiekt cechuje wyjątkowe wojenne szczęście dzięki czemu przetrwał trzy wojenne zawieruchy - tak jak większość schronów z tego okresu na terenie naszego powiatu ominęła planowa rozbiórka  z lat 1918-1920.

Nie miał szans na chrzest bojowy w sierpniu  roku 1920, gdyż znalazł się na drugiej linii obrony Ufortyfikowanego Odcinka Wiązowna, gdzie bolszewicy nie dotarli zatrzymani na przedpolu i pierwszej  linii nowych umocnień. Niemcy przypomnieli sobie o nim w roku 1941 i został  ponownie włączony do umocnień, Bruckenkopf  Warschau.

Ponownie został bez walki zajęty w ostatnich dniach lipca 1944 przez sowietów, którzy zmierzali w kierunku Pohulanki. Położony kilkaset metrów od linii frontu, która ustabilizowała się na Pohulance na okres 1,5 miesiąca uniknął salw potężnych pocisków rakietowych Nebelwerfer (znane z powstania jako Szafy lub Ryczące Krowy) i artylerii, którymi Niemcy starali się przerwać drogę zaopatrzenia na zajętą przez Rosjan części Pohulanki. Po przejściu frontu szczęście nadal go nie opuszczało: saperzy ominęli go w wojennych i powojennych akcjach wysadzania niewypałów dzięki czemu  jest jedynym niewysadzonym schronem Przedmościa od Józefowa (tej części na zachód od torów kolejowych) po poligon w Wesołej! Być może lekko uszkodzony padł ofiarą powojennej próby rozbiórki, która pozbawiła go fragmentów  stropu i fragment ściany czołowej ze szczeliną obserwacyjną, ale sama bryła i strop ocalały w dość dobrym stanie.

Weteran zabytkiem

Dwa lata  temu wraz z wszystkimi obiektami Przedmościa na terenie Gminy Wiązowna został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków. Dzięki życzliwości prywatnych właścicieli działki leśnej na której stoi, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz wsparciu finansowemu Powiatu Otwockiego i Nadleśnictwa Celestynów przywrócimy mu wygląd z lat świetności.  

Do końca roku obok schronu stanie też tablica informacyjna z rysunkami 3D, oraz mapami  informującymi o funkcji obiektu oraz historii pozycji, której bronił.

Forteczny szlak

Tablica jest częścią większego projektu -„szkieletu szlaku” po Przedmościu Warszawa, który poprowadzi turystów od Dąbrowieckiej Góry pod Karczewem do Wesołej (oba te miejsca dzierżawi nasze Stowarzyszenie i oba można podziwiać w różnej formie zachowania, w całości biegnie w kompleksach leśnych lub na ich bliskim przedpolu.   Druga z planowanych kilku tablic stanie na Dąbrowieckiej Górze. Liczymy iż położona na samej granicy z Warszawą tablica w Zagórzu i wyremontowany schron staną się dla turystów masowo penetrujących lasy Mazowieckiego Parku Krajobrazowego  swoistą wizytówką turystyczną powiatu, na którego terenie znajduje się ponad 47obiektów z I wojny i 6 większych budowli z II wojny światowej.

Plan konspekt

Prace zabezpieczające i remontowe będą polegały na :

⦁ Odkopaniu wnętrza i bryły budowli

⦁ Wypiaskowaniu  w celu oczyszczenia betonu z porostów, wysoleń (efekt korozji betonu) i luźnych elementów betonu;

⦁ Odtworzeniu skutej szczeliny obserwacyjnej na wzór  tych zachowanych w Józefowie

⦁ Uzupełnienie ubytków w stropie i ścianach budowli

⦁ Zabezpieczenie budowli przed wpływem wód opadowych poprzez pokrycie jej  hydroszlamem firmy Hydrostop

⦁ Odtworzenie nasypów maskujących obiekt i fragmentu rowu strzeleckiego wraz z oszalowaniem, by zapobiec ponownemu zasypywaniu wnętrza  budowli. 

Po pracach remontowych budowla pozostanie otwarta – podobnie jak ogólnodostępna odkopana i oczyszczona ze śmieci, i gruzu jest ruina schronu R514 w Wesołej, którą się opiekujemy.  Dla chętnych obejrzenia tego schronu jak też innych na terenie Wiązowny polecam odwiedzenie strony: 

http://wiazowna.info.pl/przedmoscie-warszawskie/

Hubertus 1656